Fare Testi — Tuşlar, Tekerlek, Çift Tıklama ve İmleç Sapması
Bu fare testi; farenizin tüm tuşlarını, kaydırma tekerleğini ve imleç hareketini doğrudan tarayıcınızda kontrol ederek sorunun fare donanımında mı yoksa sistem ayarlarında mı olduğunu bir dakika içinde anlamanızı sağlar. Bir tuşa bastığınızda diyagramdaki ilgili alan sayaçla birlikte aydınlanır; tekerleği çevirdiğinizde yön rozetleri yanıp söner; test alanına çift tıkladığınızda aralık milisaniye cinsinden ölçülür. Son bölümde ise bir web sayfasının fareden neleri okuyabileceği ve neleri göremeyeceği dürüstçe açıklanmaktadır.
Farenizi nasıl test edersiniz
Fare testini aşağıdaki sırayla uygulayın. Her adım farklı bir donanım arızasını yalıtır.
- Her tuşa bir kez basın. Sol, sağ, tekerlek tıklaması, başparmak tarafındaki ileri ve geri tuşları ile varsa tekerlek yatırma butonları. Her basış ilgili alanı aydınlatır ve sayaca bir ekler; hiç yanmayan bir alan anahtar arızasını gösterir.
- Her tuşu iki saniye basılı tutun. Işık tüm süre boyunca açık kalmalıdır; parmağınızın altındayken sönen bir ışık, anahtarın teması kaybettiğini gösterir.
- Tekerleği yukarı ve ardından aşağı kaydırın. Her kademe, çevirdiğiniz yöndeki ok rozetini yakmalıdır.
- Test alanına on kez çift tıklayın ve algılanan çiftleri ve son aralık süresini inceleyin.
- İmleç izleme kutusu üzerinde yavaş ve düz bir hat boyunca sürükleme yaparak çizgiyi kontrol edin.
Cetvel ve sabit bir el hareketi gerektiren iki ölçüm ayrı sayfalarda sunulmaktadır: ekrandaki pikseller ile gerçek mesafe oranını hesaplayan fare DPI testi ve oyunlar arasında cm/360° mesafenizi sabit tutan hassasiyet dönüştürücü. Gerçek DPI değerinizi öğrendikten sonra, eDPI hesaplayıcı bu değeri oyun içi hassasiyetinizle birleştirerek tek bir karşılaştırılabilir sayıya dönüştürür.
Tuşlar, kaydırma ve yan butonlar
Tarayıcı fare tuşlarını ada göre değil, numaraya göre tanımlar: 0 sol tık, 1 orta tekerlek tıklaması, 2 sağ tık, 3 geri ve 4 ileri tuşudur. Bu sayaçlar sayfanın en güvenilir kısmıdır çünkü herhangi bir sürücü profili veya oyun tuş ataması araya girmeden doğrudan donanım olayından beslenir. Bir tuş burada sayılıp oyunda çalışmıyorsa anahtar sağlamdır; sorun tuş atamasında, yüklenemeyen bir profilde veya çakışan iki yazılımdadır.
Geri ve ileri tuşları araya girilmeye en açık butonlardır: tarayıcılar geçmişte gezinmek için bu tuşları kullanır, macOS bunları tutarsız iletir ve üretici yazılımları buton 3 veya 4'ü tamamen yeniden eşleyebilir. Bu test alanı içinde tarayıcı geçmişi engellenir, böylece her tıklama doğru şekilde sayılır.
Kaydırma tekerleği tek bir bileşende iki parçadan oluşur ve iki farklı şekilde arızalanır. Bir enkoder dönme hareketini okurken altındaki standart anahtar orta tıklamayı yönetir. Biri bozulurken diğeri çalışabilir; tekerleğin dönüp tıklamanın çalışmaması anahtar arızasına işaret eder. Atlayan kademeler ve ters kaydırma hareketleri için fare tekerleği testi her olayı delta değeri ve yönüyle kaydeder, böylece sorunlu bir enkoder hisse değil somut verilere dayanır.
Çift tıklama ve tuş sekmesi (chatter)
Tuş sekmesi (chatter), bilgisayarın tek bir fiziksel basışı iki ayrı tıklama olarak algılamasıdır. Anahtar kontakları kapanırken mekanik olarak seker; yazılımın sekme önleme (debounce) süresi bu titreşimi yutmalıdır. Anahtar aşındığında sekme süresi bu aralığı aşar. Sonuç olarak bir dosya seçilmek yerine açılır ya da oyunda tek tıkla çift atış yapılır.
Bu sayfa iki durumu zamanlamaya göre ayırır. Aynı tuşta 60 ms'den kısa sürede gerçekleşen iki tıklama tuş sekmesi olarak kaydedilir çünkü hiç kimse bilerek bu kadar hızlı çift tıklayamaz. Bilinçli tıklamalar 100 ile 300 ms arasına düşer ve test alanı 400 ms altındaki her şeyi geçerli bir çift sayar. Tek tıklamalardan sonra gelen sekme uyarısı kesin bir arıza kanıtıdır. Makul aralıklar ise farenin sağlam olduğunu, işletim sistemindeki çift tıklama hızının fazla yavaş ayarlandığını gösterir.
Aşınmış anahtarlar genellikle tıklamalardan önce sürükleme sırasında kendini belli eder; çünkü bir kontağı kapalı tutmak tek seferlik basmaktan daha zordur. Dosyalar masaüstünde taşınırken yarı yolda bırakılıyorsa fare sürükleme testi tuş basılıyken meydana gelen her istemsiz bırakmayı sayar. Tek kesin çözüm anahtarın değiştirilmesidir.
İmleç sapması ve titreme
İmleç sapması; eliniz hareket etmiyorken imlecin kendiliğinden kayması ya da durduktan sonra kaymaya devam etmesidir. Olası nedenleri şu sırayla eleyin.
- İkinci bir giriş cihazı. Dizüstü bilgisayarda trackpoint veya dokunmatik yüzeye değen bir avuç içi; masaüstünde analog çubuğu kaymış bir oyun kolu. Fare dışındaki tüm giriş aygıtlarını çıkarın.
- Sensör penceresi. Bir saç teli, toz veya çizik lens sensöre yanlış referans verir; eski optik ve lazer üniteleri zamanla aşınır. Lazer sensörler sapmaya daha yatkındır.
- Yüzey. Cam, parlak yüzeyler, yansıtıcı matlar ve ince tekrarlayan desenler takibi bozar. Kumaş bir mousepad bunu saniyeler içinde kanıtlar.
- Kablosuz bağlantı sağlığı. Zayıflayan bir pil ya da metal kasanın arkasında kalan bir alıcı, sapmaya benzeyen atlamalara yol açar.
Ardından sayfayı iki şekilde kullanın: Elinizi fareden çekin, imleç izleme kutusu hiçbir hareket kaydetmemelidir. Ardından kutu üzerinde yavaş, düz bir çizgi çekin. Sağlıklı bir sensör pürüzsüz bir çizgi çizerken aşınmış bir sensör testere dişi şeklinde iz bırakır. Çizgi düzgünse ve nişan alırken hala sorun yaşıyorsanız cihazda sorun yoktur; fare isabet testi donanım kusurlarını alışkanlıklardan ayırmanıza yardımcı olur.
Bir tarayıcı neleri ölçebilir
Tarayıcı tabanlı bir fare testi farenizden dört temel veri okur ve dördü de tamamen doğrudur: hangi tuşun basılıp bırakıldığı, her olayın zaman damgası, tekerlek delta değeri ile yönü ve CSS pikseli cinsinden imleç konumu. Tuş arızaları, çift tıklama sekmesi, çalışmayan yan butonlar, tekerlek atlamaları ve kendi kendine hareket eden imleç bu verilerde açıkça görülür. Tarayıcının göremedikleri de aynı şekilde açıktır: hiçbir web API'si sensörünüzün donanımsal DPI değerine, USB raporlama hızına, yazılımsal sekme süresine, kaldırma mesafesine (LOD) veya pil düzeyine doğrudan erişemez.
- Pikseller sensör sayımları değildir. Koordinatlar işletim sistemi imleç hattının sonunda gelir; bu nedenle ivme, ekran ölçekleme ve tarayıcı yakınlaştırması hareketi önceden yeniden boyutlandırmıştır. DPI ölçümünün ivme kapalıyken ve %100 yakınlaştırmada yapılmasının nedeni budur.
- Zaman damgaları kasıtlı olarak yuvarlanır. Tarayıcılar zamanlama saldırılarına karşı olay zamanlarını yuvarlar: Chrome'da yaklaşık 100 mikrosaniye, Firefox ve Safari'de yaklaşık 1 ms. Ekranda gördüğünüz Hz değeri bu sınırlamayı taşır; USB rapor hızını değil, tarayıcı belgesine ulaşan olay hızını ölçer.
- Hareket olayları birleştirilir. Tarayıcı, imleç hareketlerini ekran yenileme karesi başına bir kez olacak şekilde gruplar; bu yüzden ham olay sayısı cihazın gönderdiğinden düşük çıkabilir.
- Tekerlek değerleri standart değildir. Aynı kademe Windows, macOS ve Linux'ta farklı sayılar üretir. Kademeleri aynı oturum içinde karşılaştırın.
Her sonucu teknik bir sınır gibi değerlendirin: bir düğmenin, kademenin veya anahtarın bu bilgisayarda şu an en azından bu seviyede düzgün çalıştığını kanıtlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Tek tıkladığımda farem neden rastgele çift tıklıyor?
Anahtar neredeyse kesin olarak aşınmıştır: kontakları kapanırken seker ve farenin sekme önleme (debounce) süresi bu titreşimi artık bastıramaz, bu yüzden bir basış iki tıklama olarak iletilir. Burada test edin: aynı tuşa 60 ms'den kısa sürede yapılan iki tıklama tuş sekmesi (chatter) olarak işaretlenir ve hiçbir insan bilerek bu kadar hızlı tıklayamaz. Aralıklar 100 ms veya daha fazlaysa fare sağlamdır ve işletim sisteminizin çift tıklama hızı çok yavaş ayarlanmıştır. Aşınmış bir anahtarı değiştirmek oldukça ekonomiktir.
Fare imleci neden kendi kendine kayıyor?
İmlece eliniz dışında bir şey hareket sinyali gönderiyordur ve bunun yalnızca dört nedeni olabilir. En yaygın olanı ikinci bir giriş aygıtıdır: dizüstü bilgisayardaki trackpoint, dokunmatik yüzeye değen avuç içi veya analog kolu kaymış bir oyun kumandası. İkincisi sensör penceresidir: toz, kıl veya çizik bir lens sahte referans oluşturur; optik ve lazer birimler zamanla eskir. Üçüncüsü cam veya parlak yüzeylerdir. Sonuncusu ise bitmek üzere olan kablosuz faredir. Fareyi sabit bırakıp imleç kutusunu izleyin: sorunsuz bir sistemde hiçbir hareket kaydedilmez.
Oyun yazılımı olmadan faremin DPI değerini öğrenebilir miyim?
Evet, bir yazılımdan okumak yerine fiziksel olarak ölçebilirsiniz. Fareyi bir cetvel boyunca belirli bir mesafede hareket ettirin ve bunu imlecin katettiği piksel sayısıyla karşılaştırın; bu oran DPI değerinizi verir. Windows kayıt defterinde donanımsal DPI değil, yalnızca işaretçi hız çarpanı tutulduğundan işletim sistemi bu değeri doğrudan göstermez. İşaretçi hassasiyetini artır seçeneğini kapatın, tarayıcıyı %100 yakınlaştırmada tutun ve el hatasını azaltmak için üç denemenin ortalamasını alın. Üretici yazılımı kapalıyken bu yöntem kusursuz çalışır.
Kaydırma yaparken fare tekerleği neden ters yöne zıplıyor?
On vakadan dokuzunda neden kaydırma tekerleğinin optik veya mekanik enkoderindeki tozdur. Enkoder yönü belirlemek için yarıkları okur ve boşluktaki bir toz zerresi bir adımı ters dönüş olarak yanlış yorumlamasına yol açar. Tekerleğin her iki yanındaki yarıklara basınçlı hava sıkmak vakaların çoğunu hemen çözer. Temizliğe rağmen ters hareketler sürüyorsa enkoder bozulmuştur ve değişmesi gerekir. Tekerlek testinde tekerleği tek yönde düzenli çevirin ve olay günlüğünü izleyin: gerçek arıza sadece eksik adımları değil, ters yöndeki tikleri de kaydeder.
Faremin yan tuşları oyunlarda neden çalışmıyor ama diğer her yerde çalışıyor?
Anahtarlar sağlamdır ve yazılımsal bir katman girdiyi engelliyordur. Önce bu sayfadaki yan butonlara basın: ileri ve geri sayaçları artıyorsa donanım sorunsuz çalışıyor demektir. Yaygın nedenler arasında o oyun için yüklenemeyen üretici profili, tuşu bloke eden bir makro katmanı, yalnızca belirli tuş numaralarını tanıyan oyun içi atamalar ve aynı anda çalışan iki fare kontrol yazılımı yer alır. Sürücüyü yeniden yüklemek bazı sistemlerde çözüm sağlarken çakışan yazılımları kaldırmak çok daha etkilidir.
Orta tıklamam çalışmıyor ama kaydırma çalışıyor, farem bozuk mu?
Evet, özellikle de tekerleğin altındaki basma anahtarı arızalıdır. Tekerleğin dönmesi ve orta tıklama tek bir bileşeni paylaşan iki farklı mekanizmadır: bir enkoder dönüşü okurken altındaki bağımsız bir basma anahtarı tıklamayı algılar. Biri bozulduğunda diğeri çalışmaya devam edebilir; tekerlek kaydırıyor ancak buton 1 hiç saymıyorsa sorun anahtardadır. Bunu bu sayfada tekerleğe basarak doğrulayın. Sayacın artmaması hiçbir sürücü düzeltmesinin işe yaramayacağını, anahtarın değişmesi gerektiğini gösterir.